Yüksek Gerilim İşletme Sorumluluğu: Yasal Çerçeve ve Mühendisin Görevleri

Orta ve yüksek gerilim sistemleri (1 kV ve üzeri), Türkiye'de Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği ve Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği kapsamında bir işletme sorumlusu tarafından izlenmek zorundadır. Bu sorumluluk; belge taşıyan, imzası hukuki sonuç doğuran, tazminat ve cezai sorumluluk taşıyan bir mühendislik rolüdür.

Kim İşletme Sorumlusu Olabilir?

Elektrik Mühendisleri Odası (EMO) tarafından verilen YG İşletme Sorumluluğu belgesine sahip olmak gerekir. Belge; elektrik mühendisi diplomasına ek olarak, odaca düzenlenen seminere katılım ve yılda 1 defa yenileme kaydı ister.

• Belge sahibinin aynı anda takip edebileceği tesis sayısı sınırlıdır (EMO tarife ve limit listesi).
• Sorumluluk, bir sözleşme ile kurulur ve TEDAŞ/EDAŞ'a bildirilir.

Yasal Yükümlülükler

1. Aylık kontrol: Rutin saha ziyareti, pano içi termal gözlem, kilit sistemi, topraklama, ikaz levhaları.
2. Yıllık kapsamlı test: Topraklama ölçümü, kesici bakımı, röle testleri, izolasyon direnci (megger).
3. Periyodik yağ analizi: Yağlı trafolarda 2–3 yılda bir (DGA, nem, asidite).
4. Acil durum: Bir arıza anında saha ekibine 24/7 ulaşılabilir olmak.
5. Kayıt: Tüm ölçüm, bakım ve olaylar İşletme Sorumluluğu Dosyasında fiziksel + dijital arşivlenir.

Denetim Dosyası İçeriği

EDAŞ denetiminde talep edilebilecek minimum dosya:

• İşletme sorumluluğu sözleşmesi + EMO belge fotokopisi.
• Tesis tek hat şeması (güncel, mühendis imzalı).
• Son 1 yılın aylık kontrol formları.
• Topraklama ölçüm raporu (en geç 1 yıl önce).
• Röle koordinasyon hesabı.
• Kişisel koruyucu donanım (KKD) listesi ve test tarihleri.
• Acil durum planı ve iletişim listesi.

Sık Yapılan İhlaller

Denetim raporlarında en sık gördüğümüz 3 ihlal: (1) topraklama ölçümü süresi geçmiş, (2) tek hat şeması saha revizyonları ile güncel değil, (3) KKD'ler son kullanma tarihini aşmış. Üçü de para cezası ve tesisin enerjisinin kesilmesi riskini doğurur.

Sonuç

Yüksek gerilim işletme sorumluluğu, ikinci işi değil; mühendisin ana taahhüdüdür. OPA Mühendislik olarak İzmir ve Ege Bölgesi'nde sanayi tesisleri, AVM'ler ve lojistik merkezleri için işletme sorumluluğu hizmeti veriyoruz. Teklif için iletişime geçebilirsiniz.